Gòdë i Gwiazdor, czyli kaszubskie zwyczaje świąteczne

Kaszubskie zwyczaje świąteczne to bogactwo regionalnej kultury na Pomorzu. Wiele z nich może być doskonałą inspiracją dla świętujących mieszkańców Trójmiasta.
Święta w Trójmieście - porady, przepisy, wydarzenie, informacje

Na Kaszubach okres świąteczny pomiędzy 25 grudnia a 6 stycznia (Święto Trzech Króli) nosi nazwę "Gòdë". W tych dniach, w dawnych czasach, w kaszubskich wioskach działo się naprawdę sporo.

Susz i kluski z makiem

Tradycyjna kolacja wigilijna była na Kaszubach skromna. Na stole pojawiają się potrawy przygotowywane z grochu, fasoli, maku, suszonych grzybów i owoców, kapusty i ziemniaków. Domownicy i goście mogli tez kosztować klusek z makiem i suszonymi owocami. Stałym elementem każdej Wigilii były ryby, najczęściej węgorze i śledzie.

W dawnej tradycji ilość potraw nie mogła przekraczać dziesięciu. Na stole pojawiało się sianko, a w domu obowiązkowo strojono choinkę. Warto wspomnieć, że na Kaszubach zwyczaj ubierania świątecznego drzewka pojawił się dopiero na początku XX wieku. Obecnie przystrajane jest ono, oprócz lampek, małymi jabłuszkami i domowymi ciastami.
Szczególnymi względami w wigilijną noc cieszyły się zwierzęta. Otrzymywały one najlepszą paszę oraz pozostałości z wigilijnego stołu. Tak, jak w innych regionach wierzono, że w tę magiczną noc mówią one ludzkim głosem.

Kolędnicy - psotnicy

W Wigilię w domach kaszubskich obowiązkowo pojawiali się kolędnicy. W tym wyjątkowym świątecznym orszaku obecni byli: policjant, dziad z babą, śmierć z kosą, diabeł, skaczący kozioł, bocian podszczypujący dziewczyny, niedźwiedź prowadzony przez Cygana i żołnierz jadący na drewnianym koniu. Ten zwyczaj nosi nazwę - gwiazdka.

Kolejny raz kolędnicy pojawiali się w okresie pomiędzy Bożym Narodzeniem i Nowym Rokiem już jako gwiżdże. Młodzieńcy przebrani za te same postacie co w Wigilię, do swojego repertuaru kolędowego dodawali okolicznościowe wiersze, a także mini-przedstawienia.

Ostatnią aktywność psotników-kolędników mieszkańcy Kaszub mogli odczuć w ostatni dniu roku. W Sylwestra wszystkie psoty były dozwolone. Wyjęcie komuś bramy z zawiasów, czy przestawienie wozu na podwórku to tylko niektóre z figli, które zdarzały się najczęściej. Wierzono, że za wszystkim stoi Stary Rok, który w ten sposób żegna się z domownikami.

Gwiazdor odpowiedzialny za prezenty

Na Kaszubach prezenty rozdawał Gwiazdor. Jego strój różnił się znacznie od stroju Świętego Mikołaja. Gwiazdor był okutany w odwrócony na spodnią stronę kożuch i przepasany słomianym pasem. Na twarz zakłada larwę, czyli wykonaną z cielęcej skóry maskę.

Po kolacji wigilijnej wszyscy udawali się na tradycyjną pasterkę. Po powrocie przychodził czas na kosztowanie świątecznych specjałów mięsnych, m.in. szynki i wędzonego boczku.

Choć w wielu kaszubskich domach święta obchodzi się już według ogólnopolskiej tradycji, część regionalnych obrządków wciąż przetrwała. Pojedź w Święta na Kaszuby i przekonaj się sam!

Patryk Szczerba

Więcej na temat:

Komentarze

Liczba znaków do wpisania:  4000/4000

Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Jeśli uważasz, że któryś z komentarzy łamie regulamin, to wyślij nam link do tego artykułu na pomoc@naszemiasto.pl

Wybrane dla Ciebie

Powiązane

Więcej na temat:
Więcej na temat:
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, wyłącz Adblock na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3