Porady eksperta. Kiedy można podać pracodawcę do sądu

Odpowiada Łukasz Berg, Kancelaria Adwokacka Adwokata Tomasza Posadzkiego w Gdańsku. Od ponad roku jestem zatrudniony w firmie na podstawie umowy zlecenia.

Masz zdjęcie do tego tematu? Wyślij
Odpowiada Łukasz Berg, Kancelaria Adwokacka Adwokata Tomasza Posadzkiego w Gdańsku.


Od ponad roku jestem zatrudniony w firmie na podstawie umowy zlecenia. Jest to praca biurowa, wykonuję ją przez 8 godzin dziennie, po 40 tygodniowo (tak jak inni pracownicy). Przez rok nie miałem urlopu, mogłem wcześniej wyjść, jednak musiałem to odpracować po godzinach. Nie podpisuję list obecności, od pensji są odprowadzane składki. Czy po ustaniu umowy zlecenia istnieje możliwość ustalenia istnienia stosunku pracy, czy też takie roszczenie należy wytoczyć w trakcie trwania umowy? Czy w pozwie sądowym mogę zgłosić żądanie o ustalenie ekwiwalentu za przysługujący urlop oraz za nadgodziny?



Zgodnie z podstawową zasadą prawa pracy zawartą w art. 22 §1 Kodeksu pracy, przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
∨ Czytaj dalej

Pracodawca, decydując się na zatrudnienie pracownika na powyższych warunkach, zawiera z nim stosunek pracy, niezależnie od nazwy zawartej przez strony umowy. Niedopuszczalnym jest zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną, a więc umową zleceniem, umową o dzieło, umową agencyjną czy inną, jeżeli pracownik wykonuje pracę na przedstawionych wyżej warunkach art. 22 §1 Kodeksu pracy. Zawarcie umowy cywilnoprawnej w sytuacji, w której wymagane jest zawarcie umowy o pracę, uznano za wykroczenie przeciwko prawom pracowniczym. Przepis art. 281 Kodeksu pracy przewiduje za nie karę grzywny w wysokości do 5000 zł. Zgodnie z przepisem art. 24 §3 Kodeksu wykroczeń, wymierzając grzywnę, bierze się pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste i rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe. Stwierdzenie przez państwowego inspektora pracy faktu zawarcia umowy cywilnoprawnej, która wyczerpuje znamiona omawianego wykroczenia, powinno zaistnieć w przypadkach niebudzących wątpliwości. Jedynie wówczas inspektor pracy może wystąpić do sądu grodzkiego o orzeczenie popełnienia wykroczenia. Aby sąd orzekł, że wykonywanie określonego świadczenia w ramach umowy cywilnoprawnej stanowi pracę w rozumieniu Kodeksu pracy, świadczenie to powinno być pracą dobrowolnie podporządkowaną, świad-czoną osobiście. Ponadto powinno być działalnością wykonywaną w warunkach pracy zespołowej, w celach zarobkowych, na rzecz i ryzyko pracodawcy.
Niezależnie od toczącego się postępowania w sądzie grodzkim pracownik wytoczyć może powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy. Według art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego bowiem powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia bądź nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli wnoszący ma w tym interes prawny. Interes prawny to w tym przypadku interes czysto ekonomiczny i przejawia się w oczywistości założenia, że umowa o pracę jest korzystniejsza dla pracownika niż umowa cywilnoprawna.
Pozew musi być skierowany do właściwego sądu rejonowego, tj. sądu, na obszarze którego znajduje się siedziba pozwanego pracodawcy lub jego miejsce zamieszkania (w przypadku, gdy pracodawca jest osobą fizyczną), jak również sądu pracy, w którego okręgu praca jest, była lub miała być wykonywana albo sądu, w którego okręgu znajduje się zakład pracy. Zleceniobiorca ma prawo wystąpić z powództwem o ustalenie stosunku pracy w miejsce umowy cywilnoprawnej, zarówno w czasie jej trwania, jak i po jej rozwiązaniu. W przypadku ustalenia, że umowa zlecenie była rze-czywiście umową o pracę, zleceniobiorca może żądać zasądzenia wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej, ekwiwalentu za niewyko-rzystany urlop wypoczynkowy i in. - całość żądania będzie stanowiła wartość przedmiotu sporu. Instytucja przedawnienia dotyczy jedynie roszczeń majątkowych, czyli prawa do żądania świadczenia. Nie ulegają przedawnieniu żądania ustalenia prawa lub stosunku prawnego oparte na art. 189 k.p.c. (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 21 czerwca 2000 r., sygn. akt I ACa 208/00). Żądanie ustalenia istnienia stosunku pracy nie jest jednak bezterminowe, gdyż jego przesłanką musi być interes prawny. Sąd ustala więc, czy nie upłynął termin przedawnienia roszczeń majątkowych wynikających ze stosunku pracy - roszczenia te ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Należy bowiem pamiętać, że samo orzeczenie ustalające stosunek pracy nie przesądza w żaden sposób o wynikających z tego ustalenia ewentualnych roszczeniach majątkowych (celem powództwa o ustalenie stosunku pracy jest jedynie ustalenie pracowniczego charakteru zatrudnienia - wyrok SN z 11 maja 1999 r. I PKN 685/98, niepubl.). W przypadku braku orzeczenia przez sąd o roszczeniach z ustalonego stosunku pracy strona ma prawo zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku i domagać się orzeczenia o całości żądań. Oczywiście strona może alternatywnie dochodzić ww. roszczeń w osobnym postępowaniu.

opinie@prasabalt.gda.pl

Komentarze (0)

avatar

Brak komentarzy. Możesz być pierwszy!

Wideo

Zobacz koniecznie

Witryna korzysta z plików cookies oraz informacji zapisywanych i odczytywanych z localStorage, aby dopasować interesujące treści oraz reklamy. Korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień przeglądarki, w szczególności w zakresie cookies, oznacza, że pliki będą umieszczane na urządzeniu końcowym. Możesz zmienić ustawienia przechowywania i dostępu do cookies i localStorage używając ustawień przeglądarki lub używanego urządzenia. Szczegóły w Polityce Prywatności.

Zamknij