Miasto wczoraj i dziś: Pałac Mniszchów

Aleksander Masłowski
Aleksander Masłowski
Długie Ogrody to dziś tylko nazwa ulicy. Ogrodów tam już nie ma - ani długich, ani krótkich. A były, a wśród nich trafiały się nawet małe pałacyki. Jednym z nich zajmiemy się dzisiaj.

Dzisiejsze porównanie artykułu z serii "wczoraj i dziś" wygląda nieco inaczej niż zwykle. Po części jest tak dlatego, że nie da się zrobić zdjęcia, które ukazywałoby w czytelny sposób to samo miejsce, po którym niemalże nic nie pozostało. Zdecydowałem się jednak napisać o tym obiekcie na prośbę jednej z czytelniczek MM Trójmiasto, której za tę inspirację dziękuję.


Wczoraj: Pałac Mniszchów jako pruska komendantura


Pierwsza fotografia ukazuje piękny, choć skromnych rozmiarów, pałacyk, utrzymany w formach późnobarokowych. Jest to pałac zbudowany w Gdańsku, przy Długich Ogrodach przez polskiego magnata, Jerzego Wandalina Mniszcha, marszałka nadwornego i starostę grudziądzkiego. Tego typu budowli nie było w Gdańsku wiele, bowiem w ciasnej zabudowie hanzeatyckiego miasta dominowała forma długiej, wąskiej i wysokiej kamienicy. Oczywiście bogaci kupcy budowali sobie wspaniałe, pałacowe rezydencje, jednakże zazwyczaj poza miastem.

Pałac marszałka Mniszcha był jednym z dwóch podobnych założeń pałacowych w obrębie miasta właściwego. Drugim był również nieistniejący, a niemalże z nim sąsiadujący, pałac konsula Imperium Rosyjskiego. Przypuszcza się, że budynek zaprojektował i wzniósł architekt, sprowadzony w tym celu aż z Włoch, lub jeden z włoskich architektów zaangażowanych w podobne inwestycje w Polsce.

Pałac powstał w latach 1751-1760. Miał formę ułożonych "w podkowę" budynku 
głównego i dwóch skrzydeł otaczających niewielki dziedziniec. Za pałacem rozciągał się ogromny jak na gdańskie warunki miejskie ogród, powstały z połączenia kilku niegdysiejszych "długich ogrodów". Dziedziniec od ulicy oddzielała kunsztownie zaprojektowana brama i parkan złożony z murowanych słupów i kutych, żelaznych przęseł.

Już pod koniec XVII wieku pałac był bardzo zaniedbany. W 1786 r. kupił go jeden z gdańskich kupców za niebagatelną sumę 2 000 dukatów, wyremontował, i czas jakiś później, już po zajęciu Gdańska przez Prusaków, sprzedał królowi pruskiemu za sumę... 11 000 dukatów. Wówczas całość stała się siedzibą pruskiego gubernatora Gdańska, czasem dowódcy pruskiego garnizonu gdańskiej twierdzy. Podobno miał w nim spędzić kilka nocy zarozumiały Korsykanin, Napoleon, kiedy bawił w Gdańsku, udając się - jeszcze bardzo butnie - na wyprawę przeciwko Rosji.


Dziś: Resztki muru, który niegdyś otaczał pałac i jego ogród


W 1905 r. budynek z trudnych do ustalenia przyczyn rozebrano. Z czasem w miejscu pięknej bramy od strony Długich Ogrodów powstał budynek mieszkalny, a dawny dziedziniec pałacu stał się jego podwórzem. Do dzisiaj przetrwał tylko fragment ceglanego muru otaczającego niegdyś posiadłość, który zobaczyć można od strony ulicy Krowoderskiej.

Miasto wczoraj i dziś to cykl felietonów historycznych autorstwa Aleksandra Masłowskiego. W każdym odcinku autor wybiera jedno miejsce Trójmiasta, opisuje jego historię i porównuje historyczne zdjęcie ze współczesnym.

Grecja znosi kwarantannę, także dla Polaków

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie